Opis projektu

Projekt „Mapa miejsc pamięci II wojny światowej - geoportal i działania promujące zastosowanie systemów informacji historyczno-geograficznej (HGIS)” (skrótowo GIS4H - GIS for History) jest interdyscyplinarną inicjatywą łączącą badania historyczne, geograficzne, informatyczne i społeczne. Jego celem jest upowszechnienie wyników badań nad historią II wojny światowej oraz popularyzacja metod geoinformacyjnych w humanistyce poprzez stworzenie ogólnodostępnego, interaktywnego geoportalu HGIS. Projekt pozwoli w nowoczesny, angażujący sposób zaprezentować wiedzę o miejscach zbrodni, represji i innych form przemocy dokonanych na ludności cywilnej i jeńcach wojennych w latach 1939–1945 na terytorium II Rzeczypospolitej.
Powstanie publicznie dostępna mapa cyfrowa integrująca dane historyczne, geograficzne i źródłowe, która ukaże lokalizacje egzekucji, pacyfikacji, deportacji, gett, obozów pracy przymusowej, obozów koncentracyjnych i zagłady, a także innych form przemocy wobec Polaków, Żydów, Romów i innych grup ofiar. Każde z miejsc zostanie opracowane w sposób rzetelny i przystępny, z podaniem źródeł, przebiegu wydarzeń i kontekstu historycznego. Geoportal umożliwi wyszukiwanie, filtrowanie i wizualizację danych na tle map współczesnych i dawnych, a jego wersja mobilna pozwoli na korzystanie z zasobów w terenie. Dzięki temu stanie się on nowoczesnym narzędziem humanistyki cyfrowej, łączącym naukę z edukacją, refleksją i społecznym zaangażowaniem.
Projekt obejmuje również działania edukacyjne i popularyzatorskie, które promują wykorzystanie technologii HGIS w naukach historycznych. Zostaną zorganizowane warsztaty tematyczne dla nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów, poświęcone tworzeniu i wykorzystaniu map historyczno-geograficznych w edukacji. Opracowane zostaną także materiały dydaktyczne, przybliżające sposoby pracy z danymi przestrzennymi w kontekście historii II wojny światowej. Wyniki projektu będą prezentowane na konferencjach i seminariach naukowych, a także w mediach społecznościowych, aby dotrzeć do jak najszerszego grona odbiorców.
Ważnym elementem przedsięwzięcia będzie zaangażowanie społeczności lokalnych w proces dokumentowania miejsc pamięci. W tym celu powstanie moduł crowdsourcingowy, umożliwiający zgłaszanie nowych lokalizacji i korekt istniejących danych. Dzięki temu projekt włączy obywateli w proces tworzenia i rozwijania bazy wiedzy o miejscach pamięci, sprzyjając budowaniu postaw empatii, współodpowiedzialności i refleksji nad przeszłością.
Zespół projektowy tworzą badacze z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Muzeum Getta Warszawskiego oraz Instytutu Pamięci Narodowej. Partnerzy łączą doświadczenie w zakresie historii, geografii, systemów GIS i humanistyki cyfrowej, co gwarantuje wysoki poziom merytoryczny, metodologiczny i technologiczny przedsięwzięcia.
Projekt ma zasięg międzynarodowy, z głównym oddziaływaniem ogólnopolskim. Choć koncentruje się na miejscach pamięci z obszaru przedwojennej Polski, jego efekty - dzięki cyfrowemu udostępnieniu, wersji angielskiej geoportalu i aktywności w sieci - będą dostępne dla odbiorców z Europy i świata zainteresowanych historią II wojny światowej i humanistyką cyfrową.
Projekt nie ma charakteru cyklicznego, jednak jego otwarta struktura umożliwi rozwój i kontynuację w przyszłości poprzez uzupełnianie bazy danych i poszerzanie współpracy naukowej. Realizacja przedsięwzięcia odbywać się będzie w języku polskim i angielskim, co zapewni jego międzynarodową dostępność i widoczność.
Szacuje się, że z rezultatów projektu skorzysta około 2 400 osób, w tym uczestnicy warsztatów, konferencji i seminariów naukowych, a także użytkownicy geoportalu, strony internetowej i mediów społecznościowych. Wśród odbiorców znajdą się nauczyciele, edukatorzy, uczniowie, studenci, doktoranci, naukowcy, muzealnicy, przedstawiciele instytucji kultury oraz pasjonaci historii. Około 5–10% odbiorców stanowić będą użytkownicy spoza Polski.
Projekt ma charakter otwarty i inkluzywny - wszystkie materiały i efekty będą dostępne publicznie, bezpłatnie i zgodnie z zasadami dostępności cyfrowej (WCAG 2.1). Dzięki połączeniu nauki, technologii i edukacji projekt przyczyni się do rozwoju kultury pamięci, upowszechnienia wiedzy o historii II wojny światowej oraz promocji odpowiedzialnego, nowoczesnego modelu popularyzacji nauki.